Οι αντιδράσεις και τα μηνύματα αναγνωστών για τη φετινή τέλεση των Θεοφανείων και τον Αγιασμό των Υδάτων σε διάφορες περιοχές της Βικτώριας ήταν πολλές — και σε αρκετές περιπτώσεις ιδιαίτερα επικριτικές. Ως εκ τούτου, δεν μπορούμε παρά να μεταφέρουμε τόσο τις απόψεις τους όσο και τις δικές μας, χωρίς περιστροφές.
Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα. Ο Αγιασμός των Υδάτων δεν είναι ένα απλό εθιμοτυπικό event, ούτε μια υποχρέωση που «πρέπει να βγει» για να μπει τσεκ στο ημερολόγιο. Πρόκειται για μια από τις κορυφαίες ιεροτελεστίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που συμβολίζει τη Βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη και τον καθαγιασμό της δημιουργίας.
Κι όμως, σε κάποιες περιπτώσεις, η εικόνα που δόθηκε μόνο δέος και συγκίνηση δεν προκαλούσε.
Να ξεκαθαρίσουμε κάτι: δεν μπαίνουμε στη λογική σύγκρισης «ποιος είχε περισσότερο κόσμο». Ωστόσο, όταν ο Αγιασμός των Υδάτων μετατρέπεται διαχρονικά σε σημείο συνάντησης της ομογένειας και συνοδεύεται από πανηγυρικό χαρακτήρα, η εικόνα του χώρου, η οργάνωση και η συμμετοχή του κόσμου δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Εννοείται πως δεν υπάρχει καμία διάθεση να ασχοληθούμε με τον εορτασμό της «απέναντι όχθης» και τα γνωστά επικοινωνιακά show off, όπου κάθε χριστιανικό γεγονός μετατρέπεται σε αντικείμενο προβολής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στο πλαίσιο μιας άτυπης –και μάλλον ατυχούς– προσπάθειας εντυπωσιασμού. Αυτά ανήκουν σε άλλη κατηγορία και, ευτυχώς, δεν μας αφορούν.
Port Melbourne: ένα «κεντρικό» χωρίς κέντρο
Ο φετινός κεντρικός εορτασμός στο Port Melbourne έδωσε την αίσθηση μιας εκδήλωσης κουρασμένης, ξεπερασμένης και, το χειρότερο, αδιάφορης. Και το τονίζουμε: δεν αναφερόμαστε στο καθαρά τελετουργικό μέρος, αλλά στο συνολικό αποτύπωμα.
Παρά τον καλό καιρό, η προσέλευση ήταν φτωχή και η απουσία της νεολαίας κάτι παραπάνω από εμφανής. Η όλη εικόνα παρέπεμπε σε μια διαδικασία τύπου «άντε να τελειώνουμε», χωρίς παλμό, χωρίς έμπνευση, χωρίς λόγο να μείνει κάποιος περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται.
Το αποκορύφωμα της προχειρότητας φάνηκε ακόμη και σε λεπτομέρειες, όπως η διαχείριση των περιστεριών: ασυντόνιστες κινήσεις, καθυστερήσεις λόγω ατελείωτων ομιλιών, ταλαιπωρία ζώων και αμηχανία επισήμων, με τον ιδιοκτήτη τους να αναγκάζεται να παρεμβαίνει για να περισώσει τα αυτονόητα.
Η ουσία όμως δεν βρίσκεται εκεί. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι ένας «κεντρικός εορτασμός» θα έπρεπε να είναι σημείο αναφοράς για όλη την ομογένεια. Να συζητιέται, να εμπνέει, να προσελκύει κόσμο κάθε ηλικίας. Αντί αυτού, περιορίστηκε σε μια εκδήλωση λίγων εκατοντάδων, χωρίς ταυτότητα και χωρίς όραμα.
Τα περίπτερα ήταν λιγοστά, οι επιλογές περιορισμένες και οι τιμές μάλλον αποθαρρυντικές. Οι τουαλέτες μεν επαρκείς σε αριθμό, αλλά τραγικές σε καθαριότητα — τόσο, που πολλοί έφευγαν άρον-άρον. Μικρά πράγματα; Όχι, όταν μιλάμε για δημόσια εκδήλωση χιλιάδων ανθρώπων.
Συνολικά, ένα σκηνικό παλιάς κοπής: μια σκηνή, ένας DJ, δύο χορευτικά και η αίσθηση ότι «κάτι κάνουμε για να λέμε ότι έγινε». Μια συνταγή κουρασμένη, που πλέον δεν συγκινεί κανέναν. Η ανάγκη για ριζική ανανέωση δεν είναι απλώς εμφανής — είναι επιτακτική.
Rye: όταν η πίστη συναντά τον παλμό της κοινωνίας
Στον αντίποδα, η εικόνα στο Rye ήταν αποκαλυπτική. Εκεί όπου η παράδοση δεν αντιμετωπίστηκε ως βάρος, αλλά ως ζωντανό γεγονός. Η νεολαία παρούσα, ενεργή και ουσιαστική. Ο κόσμος πολύς, η ενέργεια διάχυτη.
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον 86χρονο Μητροπολίτη, ο οποίος διένυσε ολόκληρη την αποβάθρα για τη ρίψη του Σταυρού, δίνοντας ένα σιωπηλό αλλά ισχυρό μήνυμα συνέπειας και σεβασμού προς το γεγονός. Μαζί του, Αρχιμανδρίτης και ψάλτες, δημιουργώντας μια εικόνα κατάνυξης, χαράς και αυθεντικότητας.
Το πανηγύρι που ακολούθησε στην παραλία του Rye δεν ήταν απλώς επιτυχημένο — ήταν ζωντανό. Ένα μουσικοχορευτικό πρόγραμμα που αγκάλιασε όλες τις ηλικίες, με εθελοντές νέους ανθρώπους να εργάζονται με χαμόγελο και διάθεση προσφοράς.
Ακόμη και η έλλειψη επάρκειας στα περίπτερα εδώ είχε διαφορετική ανάγνωση: δεν έφταιγε η οργάνωση, αλλά ο κόσμος που ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Χαρακτηριστικό είναι ότι, σύμφωνα με τους αστυνομικούς που βρίσκονταν στο σημείο, ούτε οι ίδιοι περίμεναν τέτοια κοσμοσυρροή.
Ίσως τελικά το ερώτημα να μην είναι «πού έγινε ο Αγιασμός», αλλά πώς έγινε.
Και κυρίως: αν θέλουμε τα Θεοφάνεια να παραμείνουν ζωντανά για τις επόμενες γενιές ή απλώς να τα διεκπεραιώνουμε από συνήθεια.